وقتی همه یا بخش بزرگی از دندان‌های یک فک از دست رفته باشد، پروتز متحرک راه‌حلی کاربردی و مقرون‌به‌صرفه برای بازگرداندن جویدن، تکلم و حجم گونه و لب است. این پروتزها در دو خانواده کلی قرار می‌گیرند: پروتزهایی که تنها بر بافت دهان تکیه دارند و پروتزهایی که روی ایمپلنت مهار می‌شوند.

دندان مصنوعی کامل و پارسیل

در پروتز کامل، یک بیس آکریلی که دندان‌های مصنوعی روی آن چیده شده، با مکش و انطباق دقیق بر بافت دهان قرار می‌گیرد. ساخت آن شامل قالب‌گیری اولیه و اختصاصی، ثبت رابطه فکین، چیدن دندان و پرو (Try-in) و در نهایت پروسس و تحویل است. در مرحله پرو، فرم، رنگ و ارتفاع دندان‌ها پیش از ساخت نهایی بررسی و اصلاح می‌شود. پروتز پارسیل برای بی‌دندانی ناکامل ساخته می‌شود و با گیره‌های فلزی یا اتچمنت‌های نامرئی به دندان‌های باقی‌مانده مهار می‌شود؛ نوع کروم-کبالت (فریم فلزی) به‌دلیل نازکی و استحکام، راحتی و دوام بیشتری نسبت به نوع تمام‌آکریلی دارد. پروتزهای انعطاف‌پذیر (والپلاست) نیز به‌دلیل نداشتن گیره فلزی قابل رؤیت، از نظر زیبایی محبوب‌اند.

چالش پروتز معمولی

مشکل اصلی دنچر کامل، به‌ویژه در فک پایین، بی‌ثباتی است. استخوان فک پایین سطح اتکای کمتری دارد و حرکت زبان و عضلات، پروتز را جابه‌جا می‌کند. نتیجه، زخم شدن لثه، ناتوانی در جویدن غذاهای سفت، لق شدن هنگام صحبت و وابستگی به چسب دنچر است. افزون بر آن، فشار مستقیم پروتز روی بافت، تحلیل استخوان زیرین را تسریع می‌کند و با گذشت سال‌ها پروتز شل‌تر و ناپایدارتر می‌شود.

اوردنچر متکی بر ایمپلنت

اوردنچر راه‌حل این مشکل است. با کاشت دو تا چهار ایمپلنت در فک پایین (یا چهار تا شش عدد در فک بالا)، پروتز روی اتچمنت مهار می‌شود و لق نمی‌خورد، اما همچنان توسط خود فرد برای شست‌وشو خارج می‌شود. رایج‌ترین سیستم‌های اتصال عبارت‌اند از لوکاتور (دکمه‌ای، کم‌حجم و نگهداری آسان)، بال-اَند-سوکت (اقتصادی و ساده) و بار (میله فلزی متصل‌کننده ایمپلنت‌ها که بیشترین ثبات را می‌دهد اما فضای بیشتری می‌خواهد). قدرت جویدن با اوردنچر به‌طور محسوسی نسبت به دنچر معمولی افزایش می‌یابد و تحلیل استخوان در ناحیه ایمپلنت‌ها متوقف می‌شود. در صورتی که فرد پروتز کاملاً ثابت بخواهد، پروتکل‌هایی مانند All-on-4 پیشنهاد می‌شود که در آن پروتز روی چهار ایمپلنت پیچ می‌شود و تنها توسط دندانپزشک باز می‌گردد.

مراقبت و نگهداری

پروتز متحرک باید هر شب خارج، با برس مخصوص و مایع غیرساینده تمیز و در محلول نگهداری قرار داده شود تا بافت زیرین استراحت کند و عفونت قارچی (استوماتیت) ایجاد نشود. واشرهای پلاستیکی اتچمنت اوردنچر معمولاً هر شش تا هجده ماه نیاز به تعویض دارند و خود پروتز هر چند سال یک‌بار به ریلاین (بازسازی سطح داخلی) نیاز پیدا می‌کند تا با تغییرات بافت هماهنگ بماند.