در یک لبخند متعادل، هنگام خندیدن تنها یک تا دو میلیمتر از لثه دیده میشود و لبههای لثه در دندانهای مختلف تقارن دارند. وقتی این نسبت به هم بخورد و هنگام خنده نوار پهنی از لثه نمایان شود، به آن «لبخند لثهای» (Gummy Smile) گفته میشود. در موارد دیگر، مشکل نه پهنای لثه، بلکه نامتقارن بودن لبههای لثه است؛ یعنی دندانی کوتاهتر از همتای خود دیده میشود و چشم بیننده بینظمی را حس میکند حتی اگر نتواند علت آن را نام ببرد. جینجیوکتومی دقیقاً برای اصلاح همین دو حالت انجام میشود.
علل لبخند لثهای
- رویش ناکامل دندان (Altered Passive Eruption): شایعترین علت؛ لثه در دوران رشد بهطور کامل از روی تاج دندان عقبنشینی نکرده است.
- هایپرپلازی یا بزرگشدگی لثه: در اثر التهاب مزمن، تنفس دهانی یا مصرف برخی داروها مانند فنیتوئین، سیکلوسپورین و بلوکرهای کانال کلسیم.
- پرتحرکی لب بالا: عضله بالابر لب بیش از حد فعال است و لب را بالاتر از حد معمول میکشد.
- رشد عمودی بیش از حد فک بالا: علت اسکلتی که درمان قطعی آن ارتودنسی یا جراحی فک است، نه صرفاً برش لثه.
ارزیابی پیش از جراحی
تشخیص دقیق علت، تعیینکننده نوع درمان است. دندانپزشک عمق سالکوس لثه را با پروب اندازه میگیرد، فاصله لبه لثه تا ستیغ استخوان را میسنجد و در موارد لازم رادیوگرافی یا CBCT درخواست میکند. اگر فاصله استخوان تا محل برش کافی نباشد، برش تنها لثه نتیجه پایداری ندارد و لثه ظرف چند ماه به حالت اول برمیگردد؛ در این شرایط باید «افزایش طول تاج» (Crown Lengthening) با بازسازی استخوان انجام شود تا فضای بیولوژیک رعایت گردد.
روشهای اجرا
جینجیوکتومی امروزه با سه ابزار انجام میشود: لیزر دیود که کمخونریزیترین و راحتترین روش برای بیمار است و اغلب بدون بخیه انجام میشود؛ الکتروسرجری با کنترل خوب خونریزی؛ و تیغ جراحی کلاسیک که همچنان در موارد نیازمند فلپ و بازسازی استخوان دقیقترین انتخاب است. کل عمل تحت بیحسی موضعی و معمولاً در ۳۰ تا ۶۰ دقیقه انجام میشود و درد حین کار احساس نمیشود.
دوره بهبودی و ترکیب با سایر درمانها
در روش لیزری، بهبودی سطحی طی چند روز و بلوغ کامل بافت طی دو تا چهار هفته اتفاق میافتد؛ در روشهای همراه با جراحی استخوان، رسیدن لثه به فرم نهایی ممکن است تا سه ماه زمان ببرد. در روزهای نخست، مصرف غذای نرم و خنک، خودداری از مسواک زدن مستقیم ناحیه و استفاده از دهانشویه تجویزشده توصیه میشود. نکته کلیدی برای طراحی لبخند این است که اگر قرار است لمینت یا روکش هم انجام شود، ابتدا جینجیوکتومی صورت میگیرد و پس از تثبیت کامل لبه لثه، تراش و قالبگیری نهایی انجام میشود تا حاشیه کار در آینده نمایان نشود.