روکش پوششی است که تمام سطح تاج دندان را در بر میگیرد و ساختار ضعیفشده را مانند کلاهکی محافظ نگه میدارد. برخلاف پرکردگی که تنها بخش تخریبشده را جایگزین میکند، روکش نیروی جویدن را روی کل دندان توزیع میکند و از شکستن عمودی آن جلوگیری مینماید. بریج نیز مجموعهای از روکشهای بههمپیوسته است که با تکیه بر دندانهای دو طرف فضای خالی، دندان از دست رفته را جایگزین میکند.
چه زمانی روکش لازم است
- دندان عصبکشیشده، بهویژه در ناحیه خلفی که بار جویدن بالاست و دندان شکننده شده است.
- تخریب گسترده ناشی از پوسیدگی که حجم باقیمانده دندان، پرکردگی را ناپایدار میکند.
- شکستگی تاج یا وجود ترکهای عمودی (سندرم دندان ترکخورده).
- ساییدگی شدید در اثر براکسیسم یا اصلاح ابعاد عمودی فک.
- پایه بریج یا نگهدارنده پروتز پارسیل، و روکش نهایی روی ایمپلنت.
انواع مواد
زیرکونیا: پرکاربردترین انتخاب امروز. استحکام خمشی بسیار بالا، سازگاری زیستی عالی، بدون فلز و بدون خط تیره لثه. نوع مونولیتیک (یکپارچه) برای دندانهای خلفی و نوع لایهگذاریشده با پرسلن برای نواحی قدامی که شفافیت بیشتری لازم دارد. تمامسرامیک (ایمکس): بهترین گزینه زیبایی برای دندانهای جلو بهدلیل عبور نور بسیار نزدیک به مینای طبیعی، اما برای بریجهای بلند مناسب نیست. PFM (پرسلن روی فلز): ترکیب زیرساخت فلزی و روکش پرسلنی؛ گزینهای اقتصادی با سابقه بلندمدت و قابل اعتماد، اما با گذشت زمان ممکن است خط خاکستری حاشیه لثه نمایان شود.
مراحل و تکنولوژی CAD/CAM
پس از تراش دندان به میزان لازم و ایجاد حاشیهای دقیق (Finish Line)، با اسکنر داخلدهانی یا قالبگیری سنتی اطلاعات ثبت میشود. روکش موقت برای حفاظت دندان و حفظ فرم لثه نصب میگردد. در لابراتوار دیجیتال، بلوک زیرکونیا با فرز CNC تراشیده، رنگآمیزی و در کوره سینتر میشود. در جلسه بعد، روکش پرو، تماسهای لبهای و اکلوژن کنترل و در نهایت با سمان رزینی یا گلاسآینومر چسبانده میشود.
انواع بریج
رایجترین نوع، بریج سهواحدی است که در آن دو دندان کناری تراشیده و روکش میشوند و دندان میانی بهصورت معلق جایگزین دندان از دست رفته میگردد. بریج مریلند گزینهای محافظهکارانه برای نواحی قدامی است که با بالهای چسبنده به پشت دندانهای مجاور متصل میشود و تراش بسیار کمی نیاز دارد. بریج کانتیلیور نیز تنها از یک سمت پایه میگیرد و کاربرد محدودتری دارد. انتخاب میان بریج و ایمپلنت به وضعیت دندانهای مجاور بستگی دارد: اگر آن دندانها خود نیاز به روکش داشته باشند، بریج منطقی است؛ اگر کاملاً سالم باشند، ایمپلنت انتخاب بهتری است.
ماندگاری و مراقبت
روکشهای باکیفیت با رعایت بهداشت، بهطور میانگین ده تا بیست سال دوام میآورند. شایعترین علت شکست، پوسیدگی ثانویه در حاشیه روکش است؛ یعنی جایی که مسواک و نخ دندان کمتر میرسد. در بریج، استفاده روزانه از سوپرفلاس یا براش بیندندانی برای تمیز کردن زیر بخش معلق (Pontic) ضروری است، چون تجمع پلاک در این ناحیه بهسرعت باعث التهاب لثه و در نهایت از دست رفتن پایهها میشود. افراد دارای دندانقروچه نیز باید نایتگارد استفاده کنند تا از شکستن پرسلن و ترک زیرساخت جلوگیری شود.